رئیس انجمن نجات دریاچه ارومیه امروز در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) با اعلام این خبر گفت: کارگروه احیای دریاچه ارومیه با کار کارشناسی، راهکارهای متعددی در زمینه مقابله با ریزگردها و همچنین برداشت‌های غیرمجاز از حوضه‌های آبریز دریاچه ارومیه و طرح تغییر الگوی کشت، خرید حق‌آبه را به تصویب هیئت دولت رساند و در زمان حاضر نیز در آستانه اجرای طرح خرید حق‌آبه از اراضی اطراف دریاچه در آذربایجان غربی قرار دارد.

حبیب شایان‌فر افزود: طرح خرید حق‌آبه که برای حفظ ذخایر دریاچه ارومیه انجام می‌شود، مقرر بود حق‌آبه کشاورزانی که دارای مجوز و پروانه قانونی هستند، به آنها پرداخت می‌شود و کشاورزانی نیز که برداشت غیرقانونی از آب دارند، مورد پیگرد قانونی وزارت نیرو قرار می‌گیرند.

وی خاطرنشان کرد: اما از آنجا که این طرح تثبیت نشده، یعنی مشخص نیست کشاورزی که باید در 20 ثانیه 20 مترمکعب آب مصرف کند، با چه معیاری برداشت آب را اندازه‌گیری خواهد کرد، باعث شده است این طرح محمل قانونی و اجرایی پیدا نکند و با گذشت حدود دو ماه از آغاز آن چندان مورد توجه قرار نگیرد.

شایان‌فر ادامه داد: احیای دریاچه ارومیه بدون انجام مطالعات و پژوهش‌های لازم وارد فاز عملیاتی نخواهد شد. چالش‌های اجتماعی و اقتصادی احتمالی ناشی از خرید حق‌آبه پرداخت‌شده به کشاورزان، می‌تواند مسائل جدیدی برای جلوگیری از مرگ دریاچه ارومیه به‌وجود آورد.

طرح به‌کاشت، عملیاتی‌ترین راه جلوگیری از مرگ دریاچه ارومیه

رئیس انجمن نجات دریاچه ارومیه تصریح کرد: طرح به‌کاشت که با توجه کردن به تغییر الگوی کشت بر اساس حوضه‌های آبریز تعریف شده، در واقع نگاهی به چگونگی کشاورزی در اطراف دریاچه ارومیه با حفظ منابع آبی دارد.

وی یادآور شد: در این طرح که به الگوی کشورهایی که با مشکل کم‌آبی روبه‌رو هستند نیز توجه شده است، بنا دارد ارزش دودهم دلاری تولید کشاورزی در ایران را به هشت‌دهم دلار برساند. چنانکه ارزش افزوده تولید در کشورهای حاشیه دریای خزر نظیر ترکمنستان، تا 2.5 دلار برآورد شده است؛ لذا اصلاح الگوی کشت که در طرح به‌کاشت مورد تأکید قرار گرفت، چهار برابر ارزش افزوده کشاورزی ایجاد می‌کند و منابع آبی حوضه‌های آبریز دریاچه ارومیه را نیز حفظ خواهد کرد.

به‌کاشت فاقد پشتوانه‌های رانتی است

شایان‌فر تأکید کرد: با وجود آنکه طرح به‌کاشت و اصلاح الگوی کشت به‌عنوان یکی از مؤثرترین طرح‌هایی که ضمن حفظ کشاورزی در آذربایجان غربی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مشاغل روستاییان منطقه می‌تواند از هدررفت آب و کاهش حوضه‌های آبریز دریاچه جلوگیری کند، اما مورد توجه تصمیم‌گیران ستاد دریاچه ارومیه قرار نگرفته است.

وی اظهار داشت: از آنجا که این طرح با تکیه بر مطالعات و فعالیت‌های پژوهشی کشاورزی صورت گرفته و هیچ پشتوانه رانتی و مالی برای راضی کردن منتقدان ندارد، مورد توجه قرار نمی‌گیرد.

آنالیز هشت میلیارد تن نمک

رئیس انجمن نجات دریاچه ارومیه در پاسخ به این پرسش که پیشنهاد کشورهای خارجی برای سرمایه‌گذاری در نجات دریاچه ارومیه چقدر جدی است، گفت: رایزنی‌هایی برای آنالیز نمک و املاح موجود که هشت میلیارد تن برآورد می‌شود، انجام شده است، اما هنوز در مرحله گمانه‌زنی قرار دارد و نمی‌توان به‌صورت رسمی آن را تأیید کرد.

شایان‌فر افزود: امکان استحصال پتاس پس از آنالیز املاح موجود در دریاچه و نمک‌های اطراف آن وجود دارد که می‌تواند به‌عنوان یک زمینه سرمایه‌گذاری تلقی شود، اما این طرح تا زمانی می‌تواند مفید فایده قرار گیرد که برنامه منسجمی در چارچوب اصلاح کشت که تخریب محیط زیست را به همراه نداشته باشد، در دستور کار قرار گیرد./

به گزارش خبرگزاری کشاورزی ایران زهرا جواهریان با بیان اینکه ظرفیت زیستی به معنای توانایی کلی یک اکوسیستم برای حفظ شرایط طبیعی اصلی خود است، اظهار کرد: ظرفیت زیستی کره زمین معادل 9/11میلیارد هکتار جهانی است که سرانه آن حدود 7/2 هکتار در سال است.

مدیرکل دفتر توسعه پایدار و اقتصاد محیط زیست افزود: چنانچه میزان مصرف منابع به اندازه ظرفیت زیستی باشد، زمین قادر به خود پالایی سالانه بوده وپسماند تولید شده را جذب می نماید اما در حال حاضر ردپای اکولوژیک میزان مصرف بشر نشان می دهد که در شرایط فعلی تقاضای ما از کره زمین بیش از توان بازتولید آن است.

بشر در سال 2015 شش روز زودتر وارد بدهکاری بوم شناختی شد

جواهریان ضمن یادآوری این موضوع که “فرارفت روزانه” به معنای نقطه ای است که در آن بشر وارد بدهکاری بوم شناختی می شود، گفت: براساس تخمین شبکه ردپا جهانی(GFN)، “فرارفت روزانه”زمین برای 2015، در روز پنجشنبه 13 آگوست 2015، مصادف با 22 مرداد ماه (یعنی 6 روز زودتر از سال قبل) رخ داده است.

مدیرکل دفتر توسعه پایدار و اقتصاد محیط زیست ادامه داد: این تاریخ براساس مقایسه تقاضای بشر – برحسب انتشارات کربن، زمین زارعی، ذخایر شیلاتی و استفاده از جنگل ها برای الوار با توانایی زمین برای باز تولید از قبیل منابع و جذب طبیعی کربن منتشر شده، اعلام شده است.

وی افزود: این امر بر وجود تقاضای بیش از حد در سیستم های طبیعی دلالت دارد که زیان های دائمی تری به بارآورده و به آسانی نمی توان آن را جبران کرد.

جواهریان خاطرنشان کرد: شبکه ردپای جهانی(GFN) تخمین زده است که مصرف بیش از حد بشر از ظرفیت زمین ابتدا در اوایل دهه 1970 آغاز شد و فرارفت روزانه ، به علت رشد جمعیت جهان در کنار افزایش مصرف در سراسر جهان، به طور پیوسته هر ساله زودتر از موعد مقرر اتفاق افتاده است .

مدیرکل دفتر توسعه پایدار و اقتصاد محیط زیست تاکید کرد: بر اساس تخمین های(GFN) ، در حال حاضر جمعیت جهان 6/1 برابر ظرفیت کره زمین را مصرف می کند و براساس روند کنونی این معادله تا سال 2030 به دو برابر ظرفیت کره زمین افزایش می یابد.

وی افزود: اثر این “بدهکاری بوم شناختی” می تواند گواه بر قطع درختان جنگلی، فرسایش خاک، مصرف منابع آب و تجمع گازهای گلخانه ای در اتمسفر باشد.

جواهریان با بیان اینکه در ایران هم استفاده از منابع بیش از طرفیت زیستی است، گفت: در ایران سرانه ظرفیت زیستی 9/0 و ردپای اکولوژیک 1/2 است یعنی میزان مصرف منابع زیستی و تأثیر آن بر محیط زیست بیش از دو برابر ظرفیت زیستی کشور است و در واقع نشان دهنده این واقعیت است که وضعیت اکولوژیک به سمت ناپایداری حرکت می کند.

وی یادآور شد: ایران جز 10 تولید کننده نخست CO2 در جهان است که حدود 84/1 درصدCO2جهان را تولید می کند و این در حالی است که ردپای کربن بالاترین سهم در ردپای اکولوژیک را دارد.

مدیرکل دفتر توسعه پایدار و اقتصاد محیط زیست خاطرنشان کرد: سرانه انتشارCO2در جهان حدود 9/4 تن در سال و در ایران7/7 تن است.

جواهریان همچنین درباره ردپای آب آبی، گفت: ایران بالاترین نرخ ردپای آب آبی در بین کشورهایی با جمعیت بالای 5 میلیون نفر را دارد که تقریبا معادل 589 متر مکعب در سال است.