سید احمد مقدسی در گفت و گویی صمیمانه با تابناک اقتصادی از حال و روز و مشکلات صنعت دامپروی گفت. از عدم حمایت های مناسب دولت ها و نداشتن ابزار اجرایی کارآمد وزیر جهاد کشاورزی انتقاد کرد. او باور دارد که در شرایط کنونی، با عملیاتی کردن مشوق های صادراتی صنایع لبنی، می توان این صنعت را از بحران عبور داد.
به گزارش تابناک اقتصادی؛ در چند سال اخیر اوضاع صنعت دام‌پروری کشور، حال و روز خوشی ندارد و در این سال‌ها، این صنعت دچار ضرر و زیان‌های زیادی شده است. متأسفانه  بسیاری از دامداری‌های بعضاً کوچک توان ایستادگی در این شرایط را نداشتند و ورشکسته شده‌اند. در این چند ساله راه کارهای مختلفی از قبیل تخصیص یارانه تا خرید تضمینی شیر و تصویب خرید شیر به قیمت 1440 تومان و این روزها نیز خبر اختصاص مشوق صادراتی 200 میلیارد تومانی، راه های نجاتی برای خروج از شرایط بحرانی بوده‌اند.
شاید این سؤال در ذهن بسیاری شکل گرفته باشد که، صنعتی که اهمیت زیادی در حفظ سلامتی افراد جامعه و سفره غذایی آنان دارد، چرا این روزها در شرایط بحرانی اقتصادی به سر می‌برد.
تابناک اقتصادی بر اساس رسالت خود و به امید اینکه بتواند مشکلات این قشر زحمت کش را بیان کند تا مسئولین به فکر راه حل آن باشند و از این شرایط حساس عبور کنند، به سراغ یکی از کارآفرینان این حوزه، آقای سید احمد مقدسی رفت تا با ایشان از حال و روز این صنعت مهم و بالادستی گفت و گویی داشته باشد. سید احمد مقدسی به عنوان رئیس هیات مدیره انجمن صنفی گاوداران ایران، در این سال‌ها با جدیت به دنبال حل مشکلات و دغدغه های دامداران ایران بوده و هستند. در حین گفت و گویی که با ایشان داشتیم، نشان می‌داد که چقدر برای حرفه خود دلسوزانه تلاش می‌کند و از اینکه خود و همکارانش، این شرایط را تجربه می‌کنند بسیار گلایه‌مند و ناراحت بود.
خلاصه مهم‌ترین محورهای گفت‌وگو با سید احمد مقدسی را در ادامه می‌خوانید و متن کامل این گفت‌وگو به زودی در تابناک اقتصادی منتشر خواهد شد.
 دولت دهم در سال 90 با یک تصمیم، صنعت دامپروری را از ریل خارج کرد. در آن مقطع دولت به ما دستور داد که باید قیمت شیر خود را 170 تومان پایین بیاورید. چرا که دولت به شما نهاده های دامی می دهد. دولت به تعهدش به طور کامل عمل نکرد و شیر ارزان شد ولی شاهد ارزانی لبنیات برای مردم نبودیم. یارانه شیر تا سال 1390 سالانه 600 میلیارد تومان بود، که یک مرحله 300 میلیارد تومان یارانه پرداخت شد و یک مرحله هم 225 میلیارد تومان که جمعاً 525میلیارد پرداخت شده بود. در سال 1393 قیمت شیر 1140 تومان مصوب شد ولی اجرای آن به ستاد تنظیم بازار و سازمان حمایتی سپرده شد که تعهدی به وزارت جهاد کشاورزی نداشتند. فقط اتاق این ستاد در وزارت جهاد کشاورزی بود. گاودار شیرش را در گران‌ترین حالت، 1250 تومان می‌فروخت ،بعد بطری شیر 2200 تومانی به 2500 تومان افزایش یافته بود. سؤال اینجاست که چرا سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان سکوت نموده بود؟ در سال 1394 طبق نظر بانک مرکزی جمهوری اسلامی، 8.2 درصد لبنیات گران شده بود، اما یک ریال شیر برای گاودار گران نشده بود. من در واقع مقصر اصلی را وزیر صنعت، معدن و تجارت و معاون ایشان، رئیس سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان می‌دانم که به دولت و وزارت کشاورزی کمک نکردند تا این مصوبه دولت اجرایی بشود. وزارت جهاد کشاورزی در این دولت نهایت حمایت خود را می‌کند، اما ابزار اجرایی ندارد. مثل این می‌ماند که شما قهرمان شنا باشید و دستتان را ببندند و در آب بیندازند، خوب خفه می‌شوید. من تولیدکننده شروع به تولید می‌کنم و حالا تولید روی دستم مانده است، چرا؟ چون سرانه مصرف پایین است. در واقع الگوی مصرف صحیح نیست. وزارت بهداشت قسمتی از هزینه های درمانی را در جهت تبلیغ الگوی صحیح مصرف قرار دهد. در حالیکه امروز نوشابه در کشورمان گران‌تر از شیر می‌باشد. چطور مردم ما 4 برابر میانگین دنیا نوشابه مصرف می کنند؟ من خواهشم این هست که دولت در رابطه با فرهنگ سازی مصرف لبنیات اقدامی بکند و در نتیجه 60 درصد در بازار تقاضا ایجاد می کند. اگر این فرهنگ مصرف تغییر نکند، قطعاً برای من انگیزه ای نخواهد بود حتی اگر وام بلاعوض هم بدهند که برو گاوداری بساز ، ولی وقتی من قرار است تولید کنم و به ضرر بفروشم خوب تولید نمی‌کنم. میانگین سرانه تولید کشور ما در حال حاضر حدود 110 کیلوگرم به ازای هر نفر در سال  می‌باشد و میزان سرانه مصرف هم بر اساس 9 میلیون تن شیری که در کشور دارد تولید می‌شود 100 کیلوگرم می‌باشد چون حدود 10 کیلوگرم صادر می‌شود اما استاندارد جهانی 300 کیلوگرم می‌باشد. در حقیقت ما یک سوم استاندارد جهانی لبنیات مصرف می‌کنیم. در اطراف ایران بازار 500 میلیون نفری برای مصرف وجود دارد. روسیه دارای بازار 30 میلیون تنی می‌باشد که 15 میلیون تن آن را خود روسیه تولید می‌کند. پاکستان یک بازار مصرف 15 میلیون تنی است و خودش 6 میلیون تن تولید دارد و به اندازه تولید کشور ما نیاز به واردات دارد ولی الآن کشورهای اروپایی، ترکیه و مصر بازار این کشور همسایه ایران را گرفته‌اند. کالاهایی که من توان تولیدش را دارم، دولت نباید اجازه بدهد که این‌ کالاها به داخل وارد شود، اگر هم قرار است وارد شود، حداقل بایستی مثل کشور ترکیه که برای ورود شیر خشک 180 درصد تعرفه گمرکی گذاشته است، تعرفه مناسبی قرار دهد، چرا کشور من این تعرفه‌ها را نمی‌گذارد. حالا دولت می‌خواهد 200 میلیارد بابت مشوق صادراتی بدهد، مدام امروز و فردا می‌کند. دو ماه است که ما داریم پیگیری می‌کنیم. با سه معاون رئیس جمهور در این زمینه مکاتبه کرده ایم. الآن اینجا پودر آب پنیر داریم ولی چرا بدون تعرفه وارد می‌شود؟ چرا گوشت بدون تعرفه وارد می‌شود؟ بعد ما دو سه سال دویدیم تا توانستیم تعرفه گوشت را از 5 به 10 برسانیم، حالا هم ارز آن را قطع کردند. شأن مردم ما این نیست که گوشت آشغال برزیلی را بخورند و امروز گوشت درجه یک ایرانی روی دست گاودار ایرانی بماند. باید دولت محترم تمام تعرفه واردات شیر خشک، کره، پودر آب پنیر و مکمل‌هایی که به نوعی از شیر خام تهیه می‌شود و همچنین گوشت قرمز را در دست وزیر جهاد کشاورزی قرار دهد تا تعیین تعرفه صورت بگیرد. تمام کشورهای اروپایی به چه دلیل مشوق صادراتی می‌دهند؟ به چه دلیل محصولات خود را به اطراف ما ارزان می‌فروشند؟ برای اینکه تولید ما را از بین ببرند. ببینید ما از اروپا تا شرقی‌ترین نقطه آسیا، نمونه و رقیب ایران در تولید شیر خام و گوشت نداریم و به نظر من در این زمینه‌ها است که استکبار و استثمار جهانی دارد خودش را نشان می‌دهد، چرا بیاید جنگ کند، جنگ نرم همین است. کشورهای دیگر با پرداخت یارانه و مشوق‌های صادراتی، تولید ملی ما را نابود می‌کنند بعد فردا ما باید برویم پنیر دانمارکی و کره هلندی بیاوریم. ظرفیت تولید در حال حاضر، 12 میلیون تن در صنایع لبنی و حدود 3 میلیون تن در صنایع شیر خشک می‌باشد. شیری که جذب صنایع لبنی می‌شود، شش و نیم تن می‌باشد و نزدیک به 52 درصد ظرفیت کار می‌کنند.  امروز قیمت تمام شده‌ی ما با اروپا و آمریکا یک قیمت می‌باشد، اما دولت‌های اروپایی و امریکایی و کانادایی، بابت صادرات لبنیاتشان مشوق صادراتی می‌دهند، که این مشوق‌ها به گاودارهایشان برمی‌گردد. امروز شیر خشک ما 10500 تومان  برای کارخانجات تمام می‌شود، در صورتیکه اروپایی‌ها به قیمت 7000 تومان می‌فروشند، پس در نتیجه ما اگر 3500 تومان مشوق صادراتی بدهیم، می‌توانیم در بازار هدف حضور داشته باشیم. در حال حاضر، چگونه است که وزیر صنعت معدن و تجارت، 2 هزار و 700 میلیارد تومان با وام خرید خودرو به صنعت خودروی ورشکسته ایران کمک می‌کند، در حالیکه صنعت ما 600 میلیارد تومان در سال می‌گرفت که این را دولت حذف کرد.

خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) – وحیدزندی فخر

برگزاری نمایشگاه در ایران به ویژه بعد از برجام، می‌تواند نقطه عطفی برای حضور در بازارهای بین‌المللی باشد. این موضوع از جایی حساس‌تر می‌شود که بحث صنایع غذایی و خوراک انسان به میان می‌آید. زیرا در صورت ریشه‌یابی، امتداد آن به امنیت غذایی وصل می‌شود. بر این اساس، نمایشگاه فرصتی برای انتقال تکنولوژی فراهم کرده و در درازمدت، از وابستگی می‌کاهد.

در نخستین روز از ماه جاری بود که خبر برگزاری نخستین نمایشگاه تخصصی محصولات پروتئینی حلال در ایران منتشر شد. دبیر انجمن صنفی صنایع فراورده‌های گوشتی در نشست خبری مربوطه گفته بود: “این نمایشگاه به‌منظور توسعه صادرات فرآورده‌های گوشتی و محصولات پروتئینی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی و ورود فناوری‌های نوین برگزار می‌شود.“

به همین منظور، به سراغ هرمز مهبد، مدیر نخستین نمایشگاه تخصصی و بین‌المللی محصولات پروتئینی و صنایع وابسته(Meatex) رفتیم تا به طور کلی از ماهیت برگزاری نمایشگاه‌های صنایع غذایی در ایران و مقایسه آن با دیگر کشورهای پیشرفته گفت‌وگو کنیم. آنچه در ادامه می‌خوانید، صحبت‌های این کارشناس با خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) است.

چه عاملی باعث شد که به فکر برگزاری نمایشگاه تخصصی صنایع پروتئینی در کشور بیفتید؟

سال ۲۰۱۳ اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران در یکی از نمایشگاه‌های فرانکفورت آلمان که در صنعت گوشت به صورت تخصصی فعالیت دارد، شرکت کرد. طبق بررسی‌هایی که انجام شد، میزان استقبال صنعت‌گران ایرانی در آن نمایشگاه با وجود تحریم‌ها بسیار قابل توجه به نظر می‌رسید. پس چنین استنباط شد که در صورت برگزاری نمایشگاه گفته شده در ایران، راه‌های تجارت بیشتری به سمت بازارهای داخلی باز می‌شود. بنابراین یک سال بعد رییس هیات مدیره نمایشگاه فرانکفورت به ایران آمد و جلسات مشترکی با سازمان توسعه تجارت، شرکت سهامی نمایشگاه‌های ایران و سازمان‌های ذیربط برگزار و در ارتباط با امکان مشارکت صنعت نمایشگاه‌های فرانکفورت و ایران، تبادل نظر شد. در نتیجه، خروجی آن برگزاری یکی از نمایشگاه‌های این شرکت آلمانی در ایران بود. البته بر اساس قوانین، باید موضوعی به عنوان مبحث اصلی در برگزاری نمایشگاه مطرح می‌شد که مشابه ایرانی نداشته باشد. بنابراین تنها مورد مغفولی که در کشور وجود داشت، بحث صنعت گوشت بود که درخواست مجوز برای برگزاری بعد از یک سال صادر شد. البته این مقوله در آلمان هر ۳ سال یکبار به مرحله اجرا می‌رسد، اما قصد ما در ایران برگزاری هر ساله نمایشگاه تخصصی صنعت گوشت و فراورده‌های آن است. به همین دلیل، موضوع محصول را نیز به آن افزودیم. زیرا تغییراتی که برای ایجاد تنوع در محصولات مختلف صورت می‌گیرد، پتانسیل حضور در نمایشگاه را دوچندان می‌کند. از طرفی، این پکیج را از فیلتر حلال عبور دادیم. به عبارتی شرط حضور، عرضه محصولات حلال است. اکنون در دنیا نمایشگاه‌های مختلفی برای برندهای حلال برگزاری می‌شود؛ مانند غذای حلال، سبک زندگی حلال، بانکداری حلال و … اما نمایشگاه تخصصی محصولات پروتئینی حلال وجود ندارد. این در حالی است که استقبال پیروان سایر ادیان نیز از این برندها روز به روز بیشتر می‌شود. پس بازار محصولات حلال، جزو پررونق‌ترین بازارهاست و آینده روشنی انتظارش را می‌کشد. البته در عین حال، تنها نمایشگاه صنعت پروتئینی در خاورمیانه نیز خواهد بود. چراکه نزدیک‌ترین نمونه آن در بلغارستان است و البته فقط بازار اروپا را پوشش می‌دهد. بنابراین قابلیت تبدیل شدن به نمایشگاه بزرگ منطقه‌ای و حتی جهانی در اختیار ایران است.

با توجه به اینکه متاسفانه شایعه پراکنی نسبت به فراورده‌های گوشتی در ایران بازار داغی دارد، چگونه چنین ریسکی را پذیرفتید؟

آیا شما صنعتی را سراغ دارید که به هیچ عنوان تقلب یا تخلفی در آن صورت نگیرد؟ مسلما در تمام بخش‌ها اینگونه موارد منفی به چشم می‌خورد. مگر پیش از این خودروهای تولید داخل به دلیل نقص فنی در آتش نسوختند؟ یا مثلا همه تولیدات لوازم خانگی، از استانداردهای لازم برخوردار است؟ ۷سال بود که از یک برند تولید کننده لوازم تحریر، هر دفعه ۲۰۰ تا ۳۰۰ عدد خودکار تهیه می‌کردیم. اما ماه گذشته به تصور اصل بودن برند مربوطه، خودکارهای تقلبی نصیب‌مان شد که در نهایت مجبور شدیم همه را دور بریزیم. حداقل سالی دو مرتبه، دستگاه کپی شرکت را به تعمیرگاه می‌فرستیم؛ آن هم به دلیل وجود کاغذهای بی‌کیفیتی که لابه‌لای اجناس مرغوب در بازار به فروش می‌رسد. چند روز پیش آگهی فروش آیفون۶  دو سیم کارته را در روزنامه دیدم که قیمت آن ۲۲۰ هزارتومان بود! بنابراین چنین مبحثی، فقط در صنایع غذایی مصداق ندارد و متاسفانه فرهنگ غلطی است که ریشه در منفعت‌طلبی داشته و در ذهن برخی تولیدکنندگان جاخوش کرده است. اما قدرت تحلیل، بحث دیگری است که باید شنوندگان شایعه از آن استفاده کنند. مثلا شنیده شده که در تولید سوسیس و کالباس از گوشت گربه استفاده می‌شود. همه ما با این حیوان آشنا هستیم و حتی شاید بارها آن را نوازش کرده باشیم. به نظر شما بعد از کشتار، پوست‌کنی و خارج کردن امعا و احشای گربه، چند کیلوگرم گوشت می‌توان از آن استخراج کرد؟ چند صد هزار گربه می‌تواند نیاز روزانه کارخانه‌های بزرگی چون رباط، گوشتیران، سولیکو و غیره را تامین کند؟ گذشته از اینها در صورت حقیقت داشتن موضوع، بالاخره باید شکارچیانی را در حال شکار گربه در کوچه و خیابان دیده باشیم. آیا کسی را سراغ دارید که چنین افرادی را در سطح شهر دیده باشد؟ آیا به نظر شما تعداد گربه‌های شهر در حال افزایش است یا کاهش؟ اگر اینگونه باشد بعد از مدتی دیگر اثری از این حیوان در شهرها نخواهد بود. در مورد سگ هم همین حقایق وجود دارد. بنابراین باور کردن چنین دروغ‌های بزرگی، در ابتدای امر، هوش و ذکاوت شنونده را زیر سوال می‌برد.

اکنون سالیان درازی است که هم خانواده ما و هم پزشک خانوادگی‌مان از فراورده‌های گوشتی استفاده می‌کنند و تا به حال مشکلی پیش نیامده است. البته مصرف بیش از حد هر خوراکی می‌تواند مضر باشد، اما تصور بدبینانه نسبت به صنعتی که تحت سختگیرانه‌ترین نظارت‌ها فعالیت می‌کند، کمی دور از انصاف است. این نکته را می‌پذیرم که تولیدکننده‌های بدون مجوز و زیرزمینی در کشور وجود دارند که در برخی مواقع تخلف یا تقلب می‌کنند، اما استفاده از گوشت سگ یا گربه در مورد اینها نیز مردود است. آنها در جایی قانون را دور می‌زنند که مثلا از گوشت‌های فاسد شده برای کارخانه‌های‌شان استفاده می‌کنند. حتی انجمن فراورده‌های گوشتی نیز به این امر اذعان دارد و معتقد است که باید جلوی چنین کارگاه‌هایی را گرفت. البته باز هم هوشیاری مصرف‌کننده حرف اول را می‌زند. زیرا وقتی سوسیس یا کالباس ۷۰درصد گوشت، به قیمت ۷ یا ۸هزارتومان از برندهای غیرمعتبر به فروش می‌رسد، مسلما باید به محتویات درون آن شک کرد. اینها یا دورغ می‌گویند و یا گوشت مصرفی‌شان مورد دارد. حال اگر مشتری، چشمش را بر روی این حقیقت می‌بندد و موادغذایی نامرغوب تهیه می‌کند، دیگر نمی‌توان بی‌توجهی وی را به حساب تخلف یا تقلب در تمام کارخانه‌ها گذاشت.

به نظر شما اصلا چرا چنین شایعاتی منتشر می‌شود؟

افراد زیادی هستند که از این شایعه‌پراکنی‌ها هدف‌های خاصی را دنبال می‌کنند و انگیزه‌های بسیاری پشت این قضیه وجود دارد. شاید به خاطر داشته باشید در سال‌های گذشته، شایعه‌ای منتشر شد مبنی بر نقش لوگوی نوشابه پپسی روی کره ماه در شب چهاردهم یکی از ماه‌های سال. تعداد زیادی از مردم از جمله بنده این خبر را باور کردیم و در شب مقرر به بالاترین منطقه تهران رفتیم. اما این اتفاق نیفتاد و فردای آن روز تکذیبیه خبر در رسانه‌ها پیچید. موضوع از این قرار بود که کسی که جنون شایعه‌سازی دارد و می‌داند چگونه آنها را منتشر کند، مسوولیت آن را بر عهده گرفته و هر از چندگاهی دست به تولید خبرهای کذب می‌زند. به هرحال، اکثر مردم به این موضوع فکر نکرده بودند که امکان چنین اتفاقی، محال است و گذشته از آن وقتی ماه در آسمان ایران رویت می‌شود، آن طرف کره زمین یعنی آمریکا خورشید می‌درخشد! درست همین داستان‌ها برای انحراف اذهان عمومی در ارتباط با سوسیس و کالباس مطرح است. اما مهم اینجاست که مردم قبل از قبول این شایعات، فقط کمی فکر کنند.

برگردیم به بحث نمایشگاه؛ آیا این امر می‌تواند در تغییر ذهنیت مردم نسبت به فراورده‌های گوشتی نقشی موثر داشته باشد؟

قطعا پاسخ مثبت است. این نمایشگاه که قرار است ۱۵ تا ۱۸ آبان ماه در محل نمایشگاه‌های دائمی تهران برگزار شود، تمامی زیرمجموعه‌های صنعت گوشت از محصولات خام گرفته تا کنسروهای گوشتی را در بر می‌گیرد. اما متاسفانه برخی تولیدکننده‌ها نیز نگاهی در خور نسبت به این مقوله مهم ندارند. آنها نمی‌دانند که نمایشگاه به عنوان یک بازوی قابل اتکا برای رشد و به روز شدن صنعت قلمداد می‌شود و بازارهای جدید را به روی آنها خواهد گشود. مثلا با وجود اینکه بیشتر سازمان‌ها و انجمن‌های مرتبط حامی این نمایشگاه شده‌اند، اما هیچ یک از تولیدکنندگان بزرگ گوشت تا به این لحظه بنا به دلایل نامعلوم، حاضر به حضور نیستند. این در حالی است که تولیدکننده‌های گوشت قزاقستان، سازمان دامپزشکی استرالیا، تولیدکننده‌های بزرگ آلمانی، برزیلی و دیگر کشورها برای آن برنامه‌ریزی کرده و به ایران می‌آیند. با ادامه این روند، بازدیدکنندگان تنها برندهای تولیدکننده گوشت خارجی را در نمایشگاه خواهند دید و این به ضرر شرکت‌های داخلی تمام می‌شود. این موضوع تاثیری منفی در تجارت ایران داشته و کم‌کم برندهای داخلی را به دست فراموشی خواهد سپرد. با این حساب آیا فریادهای آنها مبنی بر چرایی پر شدن گوشت‌های وارداتی در بازار، توجیه خواهد داشت؟ وقتی خودشان به فکر صنعت‌شان نباشند، مسلما در بازار متضرر می‌شوند. برعکس، اکثر برندهای معتبر تولیدکننده سوسیس و کالباس در این نمایشگاه حضور دارند و یقینا در تغییر مثبت نظر بازدیدکنندگان و حتی باز شدن راه‌های تجارت خارجی، موفقیت‌های بزرگی کسب خواهند کرد.

آخرین نمایشگاه آگروفود در ایران، با استقبال گسترده‌ای از شرکت‌های خارجی روبه‌رو شد. به طوری که برای اولین بار شرکت‌کننده‌های خارجی از داخلی سبقت گرفت. آیا این موضوع نمی‌تواند مهر تاییدی بر کنار کشیدن تولیدکننده‌های داخلی مواد غذایی از نمایشگاه‌های ایران باشد؟ ضمن اینکه بسیاری از برندهای بزرگ نیز در آن حضور فعالی نداشتند.

نمی‌توان کناره‌گیری شرکت‌های بزرگ داخلی از نمایشگاه را دلیل بر بدبینی یا دور شدن آنها از این مقوله تفسیر کرد. بلکه این نشان از موفقیت برگزارکننده نمایشگاه در مجاب کردن شرکت‌های خارجی برای حضور در نمایشگاه ایران است و صد البته تیزهوشی خارجی‌ها نیز مزید بر علت شده.

ایران با ۸۰ میلیون جمعیت، به بکرترین بازار برای کشورهای خارجی بعد از برجام تبدیل شده است. مانند معدن طلایی که به تازگی کشف شده باشد. این موضوع هم می‌تواند نقطه قوت و هم نقطه منفی برای کشور تلق.ی شود زیرا اگر قرار باشد درهای بازار را به روی آنها باز کنیم، دیگر صنعتی برای داخل باقی نخواهد ماند و تنها نمایندگی برندهای خارجی در ایران حکمرانی می‌کنند. بنابراین باید از فرصت‌ها استفاده کرده و قراردادها را به سمت برد-برد هدایت کنیم. به عبارتی باب مذاکره باز شده و اینکه ما از این میز چقدر سهم ببریم، به میزان تلاش خودمان مربوط می‌شود. بنابراین آنها به بهترین شکل از این فرصت استفاده می‌کنند. اما این تیزهوشی کمتر در تولیدکنندگان داخلی دیده شده است. بگذارید مثالی بزنم؛ بزرگ‌ترین نمایشگاه خودروی دنیا در شهر فرانکفورت آلمان به نام IAA برگزار می‌شود. آیا به نظر شما شرکتی مانند مرسدس بنز احتیاجی به معرفی برند خود از طریق این نمایشگاه دارد؟ برندی که حتی دورافتاده‌ترین افراد کره زمین آن را می‌شناسند. اما همین کمپانی، شهریور سال گذشته، بزرگ‌ترین غرفه را با بهترین دکور در فرانکفورت در اختیار داشت. بنابراین مقوله نمایشگاه را فراتر از یک معرفی معمولی تلقی کرده و به گونه‌ای در آن شرکت می‌کند که هیچ برند دیگری به گرد آن نمی‌رسد. شاید اگر مرسدس بنز در دست یک مدیر معمولی ایرانی بود، وضعیت آن شبیه کارخانه‌های متعددی می‌شد که در ایران می‌بینیم؛ وضعیتی که برندشان را ناشناخته گذاشته و مدیران آنها تلاش چندانی برای کسب بازارهای جدید نمی‌کنند. آنها دلیلی برای سرمایه‌گذاری نمی‌بینند زیرا اهمیت موقعیت‌های جانبی نمایشگاه مانند برگزاری جلسات تجاری را به خوبی درک نکرده‌اند. در عوض معمولا شرکت‌های خارجی، حالت‌های مختلف بازار را به خوبی رصد کرده و بازاریابی قدرتمندی دارند. در ارتباط با موادغذایی نیز همین داستان برقرار است. تا قبل از آغاز برجام، شرکت‌های تولیدکننده موادغذایی داخلی، یکه‌تاز بازار ایران بودند، اما از این پس با ورود رقبای خارجی، این انحصار خواهد شکست و بازار رقابتی آنها را مجبور می‌کند که فرصت‌های جدید را دریابند.

تیزهوشی خارجی‌ها نسبت به ایرانی‌ها چه دلیلی دارد؟

اقتصاد آزاد و رقابت در بازار. موضوعی که در ایران هنوز به طور کامل پیاده نشده و انحصارهای بسیاری وجود دارد. در صورتی که کمپانی‌های اروپایی یا آمریکایی از هر فرصتی برای نشان دادن برتری خود در عمل نسبت به رقبا استفاده می‌کنند. بحثی در روانشناسی به نام خودآگاه جمعی وجود دارد که هدایت کننده تصمیم‌های گروهی است و تنها در موج اقتصاد آزاد مصداق پیدا می‌کند. در این اقتصاد، تبلیغات آزاد بوده و رقابت سالم بین تولیدکننده‌ها موفقیت یا شکست برندها را بر اساس تصمیماتی که اتخاذ می‌کنند، رقم می‌زند. البته دولت‌ها هم کم و بیش باید در این روند کنترل داشته باشند و گرنه کشور به سمت مصرف‌گرایی می‌رود. البته ماهیت نمایشگاه در قالب هیچ کدام از اقتصادهای سوسیالیستی یا لیبرالیستی نمی‌گنجد. زیرا این صنعت، مکانی را برای خریداران و فروشندگان کالاهای مختلف ایجاد می‌کند تا بهتر بتوانند تجارت کنند. بنابراین باید آن را به صورت خالص دید. به این ترتیب، نوع اقتصاد کلان در کشورها می‌تواند در تصمیم‌گیری برای شرکت در نمایشگاه‌های مختلف به ویژه صنعت غذا تاثیری مستقیم داشته باشد.

برگزاری این دست نمایشگاه ها چه تاثیری بر زندگی مردم خواهد داشت؟

تاثیر آن هم در زندگی عمومی و هم در زندگی تخصصی مردمان هر کشوری محسوس است. مثلا نمایشگاه اتومکانیک فرانکفورت که شهریور سال گذشته برگزار شد، حداقل ۷۰۰نفر از ایران برای بازدید به آلمان سفر کردند. به طور میانگین، هر فرد در طول ۵ یا ۶ روز حضور در آن کشور، دست‌کم با احتساب هزینه هتل، حمل و نقل، خوراک، خرید و غیره ۲هزار و ۵۰۰یورو خرج کرده است. به عبارتی ایرانی‌ها مجموعا یک میلیون و ۷۵۰هزار یورو در عرض کمتر از یک هفته به آن شهر سرازیر کردند که اتفاقا در تمام بدنه شهر پخش شد؛ هتل، رستوران، سوپرمارکت، بوتیک، تاکسی، موزه و…

البته از ۱۸۶کشور دنیا در این نمایشگاه شرکت کرده بودند که میزان هزینه‌کرد آنها سر به فلک می‌زند. بنابراین یکی از سودآورترین بخش‌های صنعت توریسم، برگزاری نمایشگاه است. این در حالی است که اگرچه حدود ۳۰۰ هزارنفر در این چند روز وارد فرانکفورت می‌شوند، شما فقط تعداد افراد بیشتری را در خیابان‌ها می‌بینید. در نتیجه نه سیستم حمل و نقل فلج می‌شود و نه قیمت‌ها سیر نجومی پیدا می‌کند. به عبارتی تمامی زیرساخت‌ها برای این منظور فراهم است. اما آیا این شرایط در ایران نیز حکمفرماست؟ اکنون تنها اگر ۵۰ هزارنفر به جمعیت تهران افزوده شود، کل سیستم‌های حمل و نقل به هم می‌ریزد و فقط برای ۳هزارنفر، هتل مناسب وجود دارد و نفر ۳هزار و یکم، مکان مناسبی برای اسکان پیدا نخواهد کرد. به هرحال، اگر قرار است تعامل سازنده‌ای با شرکت‌های خارجی برقرار شود، باید این زیرساخت‌ها آماده شده و زمینه‌ها فراهم باشد. زیرا تغییر سبک و نوع زندگی مردم، قبل و بعد از برگزاری نمایشگاه‌ها کاملا مشهود است. یعنی نگاه و باور مردم به سمت جهانی شدن رفته و به روزترین اطلاعات بین شرکت‌ها رد و بدل می‌شود./